Chống lũ ở ĐBSCL:

Hằng năm, sông Mekong đổ ra biển khoảng 5.000 tỉ m3 nước bằng hai nhánh sông Tiền và sông Hậu. Nguồn nước tạo nên dòng Mekong bởi: 10% tuyết tan từ thượng nguồn Tây Tạng, 20% mưa ở trung Lào, 40-45% hạ Lào và 10% mưa ở Campuchia. Do vậy, nếu đầu mùa mưa xảy ra lũ lụt,  bão lớn ở miền Trung nước ta, sẽ gây ra lũ lớn ở đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, lâu nay người ta chỉ nói kiểm soát lũ chứ ít khi nói tới kiểm soát hạn hán.

May mắn thay, tại hội nghị khoa học Cơ học Thủy khí toàn quốc năm 2004 do Hội Cơ học Thủy khí Việt Nam tổ chức tại Hà Tiên (20 - 23.7), lần đầu tiên GS.TS Nguyễn Ân Niên đã trình bày cơ sở quản lý lũ và kiệt vùng Tứ giác Long Xuyên (TGLX) khiến nhiều người chú ý. Tại đây, các nhà khoa học đã trao đổi về các kết quả nghiên cứu, triển khai ứng dụng khoa học trong cơ học thủy khí: Việc sử dụng nguồn nước và môi trường ven biển, công nghệ tàu thuyền, công nghệ mới cho quá trình dự báo tình hình lũ lụt và khả năng phối hợp thực hiện một số chương trình, dự án chung toàn vùng trong lĩnh vực cơ học thủy khí.

Hệ thống kiểm soát lũ với tầm nhìn bao quát cho cả vùng, chi tiết hóa thời vụ và cây trồng, đang là vấn đề bức thiết. Bởi trước đây, khi Chính phủ đầu tư 300 tỉ đồng xây dựng công trình kiểm soát lũ (năm 1995-1996), bao gồm cầu cạn Xuân Tô, đập tràn Tha La và Trà Sư, 3 tuyến kênh thoát lũ ra biển Tây T4, T5, T6... 2 đập tràn Tha La và Trà Sư có tác dụng ngăn dòng chảy từ Campuchia xuống, lấy 80% nước phù sa từ sông Hậu cho cánh đồng TGLX, bù đắp phù sa cho vùng đất bị khai thác bạc màu. Nhưng khi Trà Sư, Tha La xả đập, Kiên Giang" kêu trời", bởi lúa hè thu ở Hòn Đất không thể nào thu hoạch kịp.

Lợi nhuận từ một vụ lúa hè thu ở vùng TGLX sẽ bằng với số vốn 300 tỉ đồng đã đầu tư cho công trình này. Tuy nhiên, trong vùng chưa có lịch thời vụ sản xuất đồng bộ nên gặp những bất cập. 20% lượng nước tràn ngược lên Campuchia, 20% đổ ra sông Hậu, chỉ có 40% thoát ra biển Tây. Tại vùng Đồng Tháp Mười, nước lũ từ đồng ruộng Campuchia chảy xuống (nước trong không mang phù sa) 2 vòi rất mạnh (từ 7.000-9.000 và 3.500-4.000m3/giây). Dòng phù sa từ sông Tiền chảy vào rất nhỏ (200-400m3/giây). Sau khi hệ thống thủy lợi nội đồng của Đồng Tháp được xây dựng hoàn chỉnh, nâng dòng chảy phù sa từ sông Tiền vào vùng rốn Tháp Mười (3 huyện: Tháp Mười, Tam Nông và Tân Hồng) khoảng 800-1.000m3/giây, giúp xả phèn, cải tạo màu mỡ cho đất, chủ động sản xuất 2 vụ lúa ăn chắc, đưa sản lượng lương thực của Đồng Tháp năm 2003 dẫn đầu cả nước. Tuy nhiên, Đồng Tháp gặp không ít sự phản đối từ các tỉnh hạ nguồn, ít nhiều tác động đến dòng chảy của lũ, làm ảnh hưởng đến nguồn nước sản xuất, nuôi trồng thủy sản, ngăn mặn, giữ ngọt... Ông Trương Ngọc Hân, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp nói: Chúng tôi hạn chế xây dựng các các công trình làm ngăn cản dòng chảy của lũ, tránh làm ảnh hưởng các tỉnh hạ lưu. Hơi muộn, nhưng đã đến lúc phải kiểm soát lũ theo cách nhìn khác để tránh tình trạng lợi bất cập hại, kể cả trong mùa lũ lẫn mùa kiệt. Theo nhiều chuyên gia y tế, mùa khô  hạn năm nay khiến cư dân phải trả giá tới mùa mưa khi tâm lý sợ thiếu nước khiến người dân trữ nước bằng mọi cách, tạo cho muỗi có một hậu cứ vững chắc để sinh sản, mở những đợt truy kích vào con người. Gia Khiêm